Edinilmiş Dil Bozuklukları (Afazi, Apraksi, Dizartri)

Afazi gelişimi

 

Afazi beyin hasarı neticesinde oluşmaktadır. Afaziye sebep olan bu tür beyin hasarının nedeni genellikle kan damarlarında oluşan bozukluklardır.

Bu tür bir bozukluk aynı zamanda inme, serebral hemoraj (beyin kanaması),serebral enfarkt veya apopleksi olarakta adlandırılmaktadır.

Tıp dilinde SVO denilmektedir: Serebro (=beyinsel) Vasküler (=kan damarı) Olay. Afazi oluşumunun diğer sebepleri arasında travma (beyinin bir (trafik) kazası sonucunda hasar görmesi gibi) veya beyin tümörü gösterilebilir.

Beynimizin işlevini yerine getirebilmesi için oksijene ve glikoz’a ihtiyacı vardır. Bir SVO sonucu veya diğer bir sebepten dolayı beyindeki kan dolaşımı bozulmuşsa, o yerdeki beyin hücreleri ölür. Beyinde farklı işlevlere sahip birçok alan bulunmaktadır.Birçok insanın dil kullanım alanları beyinin sol yarısında bulunmaktadır. Bu beyin alanlarının hasar görmesi durumunda afazi oluşumu söz konusudur.


Hangi ek sorunlar doğabilir?

Bir bireyin sadece afaziden yakınması çok nadir olarak görülmektedir. Beyinin diğer alanları da çoğu zaman etkilenmektedir.
Ek sorunlara örnek olarak aşağıdakiler sayılabilir:

 

      o    Kısmi inme hali (hemipleji).

Afazili bireyler için bu çoğu zaman vücudun sağ yarısıdır. Vücudun bir tarafındakı kasların çalışması etkilenmiştir. Bunun sonucunda kaslar artık koordineli olarak çalışamamaktadırlar.

 

      o    Yarı görüş kaybı (hemianopsi).

Bireyler genellikle vücutlarının sağlıklı olan tarafında bulunan şeyleri görürler, ancak hasarlı tarafta bulunanları göremezler.

 

      o    Bazı hareketlerin nasıl yapılması gerektiğini bilmemek (apraksi).

Giyinmek, birşeyler yemek, ve içmek gibi basit eylemler artık birden istemli olarak yerine getirilememektedir. Örneğin apraksili bir birey ondan mumu söndürmesi istendiğinde mumu nasıl söndüreceğini bilememektedir (bilinçli hareket), buna karşın parmaklarının yanma tehlikesi durumunda tuttuğu kibriti otomatik olarak söndürebilir.

 

      o    Yeme, içme ve yutma sorunlar (disfaji).

      Beyin hasarından ötürü sindirim ve yutma kaslarında felç görülebilir, bunlar çok hassaslaşabilir veya duyarsızlaşabilirler. Bu durum yeme ve içmeyi zor bir iş haline getirmektedir. Felçten ve yanağın bir tarafındaki his kaybından dolayı, ağız kenarlarından kişi fark etmeden tükrük sızabilir.

o    Hafıza sorunları.
Bilgileri hatırlamada dil önemli bir rol oynar. Dil sorunlarından dolayı hafıza daha az çalışabilmektedir. Bu yüzden herzaman birkaç anahtar kelime not ediniz; bu afazili bireyin hatırlamasını kolaylaştıracaktır.


o    Farklı tepki verme.
Bazen bireyler olaylara inme sonrasında öncesiyle karşılaştırıldığında tamamen farklı tepki verebilmektedirler. Duyguları ifade etmenin kontrolü daha da zorlaşmıştır. Bireyin daha fazla gülmesi ve ağlaması olağandır. Bireyin bunlara son vermesi daha çok çaba gerektirebilir.

 

      o    Epilepsi (sara).

Bir beyin hasarı iyileştiğinde beyinde yara dokusu oluşur. Bazen bu yara dokusu, kabaca söylemek gerekirse, beyinde kısa devreye sebep olabilir. Bunun sonucunda vücut kasılmaları oluşur, birey genellikle nefes almada zorlanır, ve bilincini yitirebilir. Bu tür bir epilepsi nöbeti sadece birkaç dakika sürer, ancak çoğunlukla ansızın gelir, ve bu nedenle epilepsili birey ve aynı zamanda ailesi için yarattığı korku genellikle oldukça büyüktür.

Yukarıdaki ek sorunlarla ilgili verilen liste kesinlikle tam bir liste değildir. Afazi semptomları ve afazinin getirdiği ek sorunlar kişiden kişiye değişebilmektedir. Yukarıda bahsedilen sorunlardan her biri afaziye eşlik edebilir, ama bu şart değildir.


Dizartri gelişimi

 

Dizartri, kelimelerin hatalı seslendirilmesi veya söylenmesine yol açan hastalığın tıptaki adıdır. Sinirlerden ileri gelen dil ve konuşma bozuklukları kategorisinde incelenir.
Dizartri sahibi kişilerin konuşması, halk dilinde “peltek konuşma” olarak adlandırılan duruma benzer.
Bazı beyinsel yapıların lezyonlarına, hareketle ilgili sinirlerin çekirdeklerine bağlı olarak ortaya çıkabileceği gibi, kas hastalıklarından da kaynaklanıyor olabilir ve konuşmadaki etkileri farklı derecelerde görülebilir.
Bu hastalıkta konuşma sırasında hecelerin eklemlenmesinde ve ses tonunun iniş çıkışlarında sorunlar görülebilir. Dizartri, konuşmayla ilgili vücutta hangi yapının bozulduğuna bağlı olarak türlere ayrılır.

Dizartrinin nedenleri

 

?>